ภาพลวงตาที่ว่าด้วยการใคร่ครวญความคิดของตัวเอง – Introspection Illusion

เราสามารถขุดคุ้ยลงไปในสมองของตัวเองเพื่อหาเหตุผลมาสนับสนุนความเชื่อของตนได้ แต่ไม่สามารถเข้าไปในสมองผู้อื่นได้ แถมเรายังมั่นใจว่าความเชื่อของตัวเองปราศจากความลำเอียงเพราะใคร่ครวญมาเป็นอย่างดี แต่สิ่งเหล่านี้จะแม่นยำและเที่ยงตรงซักแค่ไหน การใคร่ครวญเรื่องอื่นอาจทำได้ดีแต่การใคร่ครวญความคิดของตัวเองนั้นเชื่อถือไม่ได้ ส่วนใหญ่มักออกมาในรูปการเชื่อมโยงข้อมูลต่างๆในหัวเข้าด้วยกันเพียงเท่านั้น ซ้ำร้ายยังอาจเป็นการปรุงแต่งเรื่องราวขึ้นมาทำให้ยากต่อการมองเห็นความเป็นจริง การคาดหวังว่าจะพบความจริงหรือความถูกต้องด้วยในลักษณะนี้เรียกว่าภาพลวงตาที่ว่าด้วยการใคร่ครวญความคิดของตัวเอง ซึ่งอันตรายยิ่งกว่าการอ้างเหตุผลผิดๆที่ดูน่าเชื่อถือเสียอีก ความมั่นใจในความคิดของตนเองอาจทำให้เกิดปฏิกิริยาเมื่อต้องพบกับความคิดที่ไม่ตรงกับเรา ได้แก่ การสันนิษฐานว่าอีกฝ่ายไม่รู้ การสันนิษฐานว่าอีกฝ่ายโง่เขลา หรือการสันนิษฐานว่าอีกฝ่ายมุ่งร้าย ดังนั้น ยิ่งเชื่อความคิดตนเองเท่าไร ยิ่งต้องพยายโต้แย้งความเชื่อตัวเองที่ยังขาดการพิสูจน์ให้มากเท่านั้น