สมองของมนุษย์จะมองหาแบบแผนและกฏเกณฑ์ต่างๆอยู่เสมอ ถ้าหาไม่เจอมันก็สามารถสร้างขึ้นมาเอง ยิ่งสิ่งที่พบเจอคลุมเครือมากเท่าไร ยิ่งทำให้สมองสร้างแบบแผนและกฏเกณฑ์ได้ง่ายขึ้น คนเรามักไม่เชื่อว่าเหตุการณ์ที่ดูมีแบบแผนจะเกิดจาความบังเอิญ และถ้าเรามีแนวโน้มที่จะคิดว่าตัวเองเห็นบบแผนของสิ่งต่างๆ เราควรตั้งข้อสงสัยเอาไว้ก่อน มันน่าจะเป็นค่เรื่องบังเอิญ แต่ถ้ามันดูสมเหตุสมผลเกินกว่าจะเป็นแค่บังเอิญ ก็อาจหาวิธีพิจารณาตามข้อมูลสถิติหรือหลักวิทยาศาสตร์
อคติจากการมีข้อมูลล้นเหลือ – Information
อคติจากการมีข้อมูลล้นเหลือ เกิดจากความเข้าใจผิดที่ว่ายิ่งมีข้อมูลมากเท่าไร เราก็ยิ่งตัดสินใจได้ดีมากขึ้นเท่านั้น ตรงกันข้าม ข้อมูลมหาศาลไม่ได้ช่วยให้ตัดสินใจได้ดีขึ้นเลย คนหลายวิชาชีพมักเสพติดการรวบรวมข้อมูล แม้ข้อมูลบางอย่างจะไม่มีประโยชน์เลยก็ตาม ทำให้เสียเงินและเวลาโดยไม่จำเป็น
การพล่ามไปเรื่อย – Twaddle
การพล่ามไปเรื่อย ความไม่ใส่ใจ ความโง่เขลา รวมทั้งความไม่รู้ทำให้คนเราสับสน เราจึงพยายามปกปิดความสับสนด้วยการใช้ถ้อยคำมากมาย ยิ่งถ้อยคำที่ฟังดูมีวาทศิลป์มากเท่าไรก็ยิ่งมีโอกาสตกเป็นเหยื่อได้ง่ายขึ้น และปรากฏการณ์นี้ยิ่งอันตรายหากเกิดขึ้นพร้อมกับอคติจากการเชื่อถือผู้มีอำนาจ การพูดไม่หยุดคือหน้ากากที่ใช้ปกปิดความไม่รู้ ถ้าความคิดของเรายังคลุมเครือ ไม่เข้าใจเรื่องใดอย่างทะลุปรุโปร่ง […]
ปรากฏการณ์เกณฑ์บ่งระยะแรกของโรคที่เปลี่ยนแปลงไป – Will
ปรากฏการณ์เกณฑ์บ่งระยะแรกของโรคที่เปลี่ยนแปลงไป (stage migration) หรือปรากฏการณ์วิลล์ โรเจอร์ส คือการย้ายตัวแปร ปัจจัย หรือองค์ประกอบที่มีค่าต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มหนึ่ง ไปยังอีกกลุ่มหนึ่ง โดยที่ตัวแปร […]
ความคาดหวัง – Expectations
ความคาดหวังไม่ได้ก่อให้เกิดเรื่องแย่ๆ เพียงอย่างเดียว แต่ยังก่อให้เกิดแรงจูงใจอันน่าทึ่งด้วย และแม้ความคาดหวังจะเป็นสิ่งที่จับต้องไม่ได้แต่มันกลับส่งผลกระทบได้อย่างรุนแรง หากผลลัพธ์นั้นผิดไปจากความคาดหวังแม้เพียงเล็กน้อย ทั้งยังทรงพลังจนสามารถเปลี่ยนแปลงความเป็นจริงได้ แล้วมีใครบ้างไหมที่สามารถหลีกเลี่ยงหรือใช้ชีวิตโดยปราศจากความคาดหวัง คุณสามารถรับมือกับมันอย่างระมัดระวังมากขึ้นได้ ลองเพิ่มความคาดหวังในตัวเองและคนที่คุณรักให้มากขึ้นดูสิครับ การทำเช่นนี้จะช่วยเพิ่มแรงจูงใจให้สูงขึ้น […]
กฏที่ว่าด้วยตัวอย่างจำนวนน้อย – The Law of Small Numbers
เราควรระมัดระวังให้ดีเมื่อได้ยินเกี่ยวกับสถิติอันน่าทึ่งของกลุ่มตัวอย่างที่มีจำนวนน้อย เพราะมันอาจเป็นเพียงแค่ผลของการกระจายตัวแบบสุ่มที่พบเห็นได้ทั่วไปเท่านั้น ซึ่งแม้แต่นักวิทยาศาสตร์ผู้เชี่ยวชาญยังตกเป็นเหยื่อของมัน
การใช้ความพยายามเป็นข้ออ้าง – Effort Justification
คนเรามักจะประเมินค่าของสิ่งที่เราทุ่มเทแรงกายแรงใจไว้สูงจนเกินไป จนเกิดการใช้ความพยายามเป็นข้ออ้าง ซึ่งเป็นความไม่สอดคล้องทางความคิดทีี่ร้ายแรง กระบวนการนี้เกิดขึ้นโดยที่เราไม่รู้ตัวและป้องกันได้ยากมาก เมื่อทราบเช่นนี้แล้ว เราควรประเมินผลงานของตัวเราอย่างเป็นกลางมากขึ้น ลองถอยออกมาพิจารณาผลลัพธ์จากการทุ่มเทเวลาและแรงกายดูให้ดี ขอเน้นว่าให้พิจารณาแค่ผลลัพธ์เท่านั้น
ความอ่อนล้าจากการตัดสินใจ – Decision Fatigue
การตัดสินใจทำให้เราเหนื่อย หลังจากเปรียบเทียบ พิจารณาและตัดสินใจเรื่องต่างๆเรียบร้อยแล้ว คุณจะรู้สึกหมดแรง เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า ความอ่อนล้าจากการตัดสินใจ มันเป็นสิ่งอันตราย ทำให้คุณอ่อนไหวต้อโฆษณาและความต้องการชั่ววูบ ถ้าคุณเป็นคนที่มีอำนาจตัดสินใจ มันจะทำให้คุณอ่อนไหวต่อสิ่งล่อใจมากขึ้น […]
จิตใต้สำนึก (Subconscious Mind)
จิตใต้สำนึก คือคลังสมบัติที่อยู่ในตัวเราที่สามารถแก้ไขปัญหาได้ทุกเรื่อง เป็นสิ่งที่สร้างร่างกาย บำบัดร่างกาย รวมถึงความผิดปกติต่างๆที่อาจะเกิดขึ้นได้ นอกจากนี้มันยังถูกใช้เพื่อดึงดูดสิ่งที่ปรารถนาและไม่ปรารถนาเข้ามาสู่ชีวิตเรา จิตใต้สำนึกมีความตรงไปตรงมา ไม่สนใจเหตุผล ไม่เว้นถูกผิด เพียงแค่เราคิดหรือพูดบ่อยๆ […]
ปัญหาของค่าเฉลี่ย – The Problem with Averages
ค่าที่ผิดปกติเพียงหนึ่งค่าก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมหาศาล และทำให้คำว่าค่าเฉลี่ยไร้ความหมายไปในทันที การยึดติดกับค่าเฉลี่ยเป็นเรื่องเสี่ยง เพราะเรามักไม่รู้ข้อมูลที่อยู่เบื้องหลังเลย ในโลกอันสลับซับซ้อนนี้ การกระจายของข้อมูลกลายเป็นสิ่งที่ไม่แน่นอนมากขึ้นเรื่อยๆ เรามักจะเจอค่าผิดปกติที่ต่างจากค่าส่วนใหญ่อย่างมหาศาล การพูดถึงค่าเฉลี่ยจึงฟังดูไม่เข้าท่ามากขึ้นทุกที
อคติจากการกลัวติดเชื้อ – Contagion Bias
ความเชื่อมโยงระหว่างบุคคลกับสิ่งของเป็นสิ่งที่เราไม่สามารถมองข้ามได้ แม้แต่ความเชื่อมโยงทางอ้อม เช่น เราคงรังเกียจที่จะสวมเสื้อสเวตเตอร์ของฮิตเลอร์ แม้เวลาจะล่วงเลยมานานและทำความสะอาดเรียบร้อยแล้ว
การบั่นทอนแรงจูงใจ – Motivation Crowding
เงินไม่สามารถสร้างแรงจูงใจได้เสมอ และหลายครั้งมันก็ส่งผลในทางตรงกันข้าม การไม่เห็นคุณค่าของความตั้งใจอันดี จะทำให้มิตรภาพเกิดรอยร้าว การติดสินบนหรือลดทอนคุณค่าของจิตวิญญาณ แต่กลับสร้างความสัมพันธ์เป็นเรื่องของเงินทองเพียงอย่างเดียว เป็นการบั่นทอนแรงจูงใจ กล่าวคือ เมื่อคนเราทำอะไรบางอย่างด้วยเจตนาอันดีโดยไม่หวังเงินทอง การให้ค่าตอบแทนจะทำให้เจตนาอันดีหายไปทันที